Yazılım
AutoCAD
yazılımını komut satırından veya menüler aracılığıyla
komutları kullanarak idare ederiz. Buna ek olarak yazılım, çizimin
ve veritabanının kontrolü ve yönetimi için komut dizilerinin
(command-scripting) oluşturulabilmesine ve programlama
arabirimlerinin (application programming interfaces - APIs) kullanımına
olanak tanır. Yani komut dizeleri sayesinde AutoCAD komutlarından
oluşturulabilen bir komut grubu ile tekrarlı ve rutin işlemler çok
daha az can sıkıcı bir biçimde yerine getirilirken programlama
arabirimleri sayesinde de AutoCAD içinde çalışabilen basit veya
oldukça profesyonel programlar geliştirilebilir.
Örneğin çizim
dosyanızda bazı ayarların yapılmasını veya standart bazı
geometrilerin çizilmesini isteyebilirsiniz. Bu işlemlerin yapılabilmesi
için kullanılacak komutları ve bu komutların girdilerini AutoCAD dışında
bir ASCII dosyada toplayarak komut dizeleri dosyası (script file) oluşturulur.
Daha sonra çiziminizin herhangi bir aşamasında bu dosyayı çalıştırdığınızda,
belirttiğiniz ayarlar veya çizimler otomatik olarak yapılacaktır.
Komut dizeleri dosyaları sayesinde, örneğin A4 antetinin veya
standart bir sembolün (masa, yatak, koltuk sembolü gibi) çizilmesini
veya sürekli devam eden demoların oluşturulmasını sağlayabiliriz.
ActiveX®
Automation, VBA (Visual Basic® for
Applications), AutoLISP®, Visual LISP™
ve ObjectARX™, AutoCAD tarafından sunulan programlama
arabirimleridir. Bu arabirimlerden hangisini kullanarak program yazacağınız,
programınızın mahiyetine ve programlama tecrübenize bağlıdır.
Microsoft tarafından geliştirilen
ActiveX® Automation teknolojisi,
AutoCAD için yeni bir programlama arabirimidir. Bu teknoloji, AutoCAD
yazılımını kişiselleştirmek, başka uygulamalarla çizim
verilerini paylaşmak veya bir takım görevleri otomatikleştirmek için
kullanılabilir. Bu teknoloji sayesinde programlanabilen nesneler oluşturulur.
Bu teknolojiyi destekleyen Visual Basic ve Delphi gibi yazılımlar
aracılığıyla programlanabilir yeni nesneler oluşturulabileceği
gibi mevcutlara müdahale edilebilir.
Microsoft
VBA, gelişkin yetenekler sağlamak için tasarlanmış nesne tabanlı
programlama ortamıdır. VBA, AutoCAD
ActiveX® Automation arabirimi aracılığıyla
AutoCAD' e mesajlar gönderir. AutoCAD VBA, Visual Basic ortamının
AutoCAD ile eşzamanlı çalışmasına izin verir ve
ActiveX® Automation arabirimi içinden
AutoCAD kontrolünün yapılabilmesini sağlar. AutoCAD,
ActiveX® Automation ve VBA arasındaki
bu bağlantı, AutoCAD nesnelerinin kontrolü yanında başka
uygulamalardan veri alış verişini de mümkün kılar.
AutoLISP,
LISP programlama dilinden hareketle AutoCAD için geliştirilmiş bir
programlama dilidir. AutoCAD yazılımı bünyesinde LISP yorumlayıcısı
barındırdığından AutoLISP kodlarının komut satırından
girilmesi mümkündür. Ayrıca bir AutoLISP dosyası da komut satırından
çalıştırılabilir. Bu arada bazı AutoCAD komutlarının birer
AutoLISP rutini olduğunu belirtelim.
AutoLISP
dili, Visual LISP ile geliştirilmiştir. Diğer bir deyişle VLISP,
AutoLISP dilinin gelecek kuşağını temsil etmektedir.
AutoLISP
veya VLISP programlama dillerini kullanarak AutoCAD içerisinde
bulunmayan yeni komutlar oluşturulabilir veya özel bir disiplin için
program geliştirilebilir. Örneğin parametrelerini kullanıcıdan
alan bir dönel merdivenin veya bir dişli çarkın oluşturulması için
AutoLISP programları yazılabilir. Ya da bir kafes kiriş sistemin
gerilim analizini yapan daha karmaşık programlar yazılabilir.
ObjectARXTM (AutoCAD
Runtime Extension), AutoCAD uygulamaları geliştirmek için kullanılan
bir programlama ortamıdır. ObjectARX programlama ortamı, birçok
DLL (dynamic link libraries) içerir. Bu kütüphaneler, AutoCAD yazılımının
açık mimari yapısının avantajını kullanarak çizim dosyasının
veritabanına doğrudan erişimi sağlarlar. ObjectARX programlama
ortamı ile AutoLISP ve VLISP programlama dillerinde olduğu gibi
AutoCAD üstünde çalışan uygulamalar yazılabilir. Eğer yazılan
uygulamada matematiksel işlemler yoğun ise veya uygulama çok büyük
ise ObjectARX, AutoLISP veya VLISP dillerine tercih edilir.
Yukarıdaki açıklamalardan
görüldüğü gibi AutoCAD' in açık mimari özelliğe sahip olması,
üzerine program yazılmasına izin vermektedir. Bilindiği gibi
AutoCAD, temel bir çizim ve tasarım yazılımı olup bütün meslek
disiplinlerine hitap etmektedir. Yani çizim ve tasarım
faaliyetlerini elektronik ortamda yapmak isteyen herkes AutoCAD yazılımından
yararlanabilir. Dolayısıyla yazılım geniş bir yelpazenin kullanımına
sunulmuş olması, doğal olarak özel disiplinlere yönelik işlevlerinde
sınırlamalara sebep olmaktadır. İşte bu sınırlamalar, yukarıda
bahsedilen programlama arabirimleri aracılığıyla aşılmaktadır.
Örneğin çizilen bir tesisat projesindeki metraj hesabının yapılmasını
sağlayan bir program veya çizilen bir geometrinin CNC tezgahlarında
işlenebilmesi için gereken kodları çıkaran bir program yazılabilir.
e-atolye,
irtibat
hâlinde olduğu profesyonel AutoCAD kullanıcılarından aldığı
istekleri değerlendirerek çizim ve tasarımlarınızdaki verimliği
artıracağı düşüncesiyle yaklaşık 100 civarında yeni
komut içeren Acele2006
isimli bir programın son hazırlıklarını bitirmek üzeredir. Acele2006
programı tamamlandığında, özellikleri hakkındaki açıklamaları
sitemizde yayımlayacağız.
e-atolye,
AutoCAD yazılımını kullanan işyerlerinin özel program
taleplerine de cevap vermeğe çalışmaktadır.
